INTERNATIONAL JOURNAL OF SOCIAL HUMANITIES SCIENCES RESEARCH (JSHSR)

MU‘TEZİLE’NİN ALLAH VE KUL İRADESİNE BAKIŞI
(MU’TEZIL’S VIEW OF TO GOD AND HIS SERVANT WILL )

Author : İbrahim Halil DOĞAN    
Type :
Printing Year : 2021
Number : 70
Page : 1281-1290
    


Summary

İrade meselesi kelâm ilminin temel problemlerinden birisini teşkil etmektedir ki kulun fiillerdeki cebr ve hürriyeti, Allah’ın adaleti gibi daha pek çok problemin temelinde de bu konu bulunmaktadır. İrade meselesi geçmişten günümüze iki temel gaye üzere şekillenmiştir. Bunlardan ilki Allah’ın tevhidinin ispatıdır, başka bir ifade ile "çok tanrılı inanç" anlayışını Tanrı’nın birliğine olan inançtan uzak tutmaktır. Bir diğer amaç ise Allah’ın iradesinin kulların fiilleri üzerindeki etkisinin olmadığını ispat etmektir. Yani kulların fiillerinden kendilerinin sorumlu olduğunu ispat gayesidir. Tabi ki bu konuya temel etken beşerî sebeplerden kaynaklı çatışmalar olmuştur. Buna bağlı olarak ilahi irade ve bu bağlamda kulun iradesi kavramları da tartışma konusu olmuştur. Aynı şekilde bu ikiliğe bağlı olarak Allah'ın, cüz’î iradeyle bir dizi eylemde bulunan insanların eylemleri üzerinde bir etkisi olup olmadığı da kelam ilminin konusu olmuştur. Bu yaklaşımlar bağlamında ise söz konusu kelam âlimleri öncelikle “irade” tanımlamasını yapmış ardından Allah ve kulun iradesinin farkını açıklamıştır. Nihayetinde bazıları insanların eylemlerinde hür olduğunu belirtmişlerdir. Öte yandan bazı ilahiyat âlimleri de insanların eylemlerinde baskı altında olduğunu belirtmiştir. Bunların akabinde ise sıfatların Allah’ın zatı ile ilişkisini açıklayarak Allah’ın birliğini izah ve ispat gayesinde olmuşlardır. Bütün bu gayeler Allah ve kulun iradesinin biraz daha anlaşılmasına destek olmuştur. Bizim de çalışmamız konuya Mu‘tezile âlimlerinin genelinin bakış açısı ile bu amaca yönelik bir destek mahiyetinde hazırlanmıştır.



Keywords
Mu'tezile, Tevhid, Teşbih, Muhal

Abstract

The concept of volition constitutes one of the main problems of Kalam Science. In addition, this issue underlies many other problems such as the coercion and freedom of actions of the person and the justice of God. The issue of volition has been built on two main goals from past to present. The first of these aims is to prove the unity of God, in other words, it is the aim of keeping the understanding of "polytheistic belief " away from belief in the unity of God. Another aim is to prove that God's volition has no effect on the actions of a person. In other words, it is to prove that people are themselves responsible for their actions. Of course, the main factor in this issue has been some human-based conflicts. Accordingly, the concepts of divine volition and, in this context, the volition of the person have also been the subject of discussion. Similarly, depending on this duality, it has been discussed whether the main volition is within God and whether God will have an obstructive-facilitating or coercive-mandatory effect on a person who has some intentions with little volition. In the context of these approaches, some of these theological scholars defined "Will" and then tried to explain the difference between the will of God and the will of the people. After all, some have stated that people are free in their deeds. On the other hand, some theological scholars have also stated that people are under pressure in their actions. Subsequently, theologians tried to explain the relationship between attributes and the essence of god and they aimed to explain and prove the unity of God. All these goals have supported a little more understanding of the validation of God and the people. Our study has been prepared as a support for this purpose with the general point of view of Mu‘tazila scholars



Keywords
Mu‘tezile, Unity Of God, Likeness, İmplication