INTERNATIONAL JOURNAL OF SOCIAL HUMANITIES SCIENCES RESEARCH (JSHSR)

FENER RUM ORTODOKS PATRİĞİ DİMİTRİOS DÖNEMİ 1991 YILI SİYASİ OLAYLARI
(THE POLITICAL EVENTS OF THE PERIOD OF THE GREEK ORTHODOX PATRIARCH OF THE PHANAR DIMITRIOS IN 1991 )

Author : Yusuf GOCUK    
Type :
Printing Year : 2021
Number : 77
Page : 3060-3071
    


Summary

Bu çalışma Fener Rum Ortodoks Patriği Dimitrios’un ölümü öncesinde 1991 yılında yaşanan çalkantılı siyasi olayların incelenmesi üzerinedir. Çalışmanın amacı Patrikhaneye yönelik kaygıların ve güvensizliğin inşasında tarihsel tecrübelere ve yaşanmışlıklara bağlı olarak, tarafların taşıdığı kırılganlıkların rolünün ortaya konulmasıdır. Tarihin en eski kurumlarından Fener Rum Ortodoks Patrikhanesi, Doğu Roma ve Osmanlı İmparatorluğu dönemlerinde yüksek korumaya mazhar olmuştur. Türkiye’nin kurucu belgesi Lozan Antlaşması ile birlikte ulusal ve uluslararası tartışmaların odağında yer almaktan kurtulamamıştır. Türkiye ve Yunanistan’ı taraf yapan anlaşmazlıklarda çıkartılan faturaların önemli bölümü Yunanistan’da Batı Trakya’daki Türk azınlığa ve Müftülüğe, Türkiye’de ise Rum azınlığa ve Patrikhaneye adreslenmiştir. Lozan’dan bugüne geçen neredeyse bir asırlık süreçte tarafların talepleri dönemlerin koşullarına göre kimi zaman dönüşmüş kimi zaman da içeriğini muhafaza etmiştir. Sorunların çözülmesine ilişkin tarafların talep repertuarı yetkililer tarafından politik iktidarlara bazen direkt bazen de dolaylı aktarılmıştır. Patrikhanenin talep repertuarı kurumun imparatorluklar döneminde sahip olduğu siyasi, hukukî ve dinî rolünün kapladığı alanın Lozan’la kurgulanması sırasında tek dinî işleve daraltılmasından ortaya çıkmıştır. Cumhuriyet dönemi boyunca taraflar Mübadele Sözleşmesi, Vatandaş Türkçe Konuş Kampanyası, 1934 Trakya Olayları, Yirmi Kur’a İhtiyatlar Olayı, 1942 Varlık Vergisi, 6-7 Eylül 1955 Olayları, 1964 Sürgünü gibi tarihsel kırılımlara politik aklın lokomotifliğinde tanıklık etmiştir. Bu olayların son ikisine şahit olan Heybeliada mezunu Patrik Athenagoras’ın halefi olarak göreve gelen Dimitrios’un patriklik dönemi nispeten sessiz ve sönük geçmiştir. Fakat Dimitrios döneminin son yıllarında yaşanılan Patrikhane hizmet binasının restorasyonu, sonuçları bakımından yankı uyandıran Amerika Birleşik Devletleri gezisi ve Patrikhane binasının aşırı milliyetçi Türkler tarafından kuşatılması konuları, ulusal ve uluslararası mecralarda fazlasıyla yer bulmuştur. Cereyan eden siyasi olaylar karşısında muhatapların güvenlik ve tehdit algısının ne denli hızlı dönüştüğü, derin endişeleri ve güvensizliği hızla inşa ettiği müşahede edilmiştir.



Keywords
Fener Rum Ortodoks Patrikhanesi, Dimitrios, Talep Repertuarı, Batı Trakya

Abstract

This study is about examining the turbulent political events that took place in 1991 before the death of Greek Orthodox Patriarch of the Phanar Dimitrios. The aim of the study is to reveal the role of the fragilities of the parties, depending on historical experiences and cases in the construction of concerns and insecurity towards the Patriarchate. As one of the ancient institutions, Greek Orthodox Patriarch of the Phanar was highly protected in the era of Eastern Roman Empire and Ottoman Empire. Since the Treaty of Lausanne, Turkey's founding document, it has been at the center of national and international discussions. A significant amount of the bills on the disputes involving Turkey and Greece were submitted to the Turkish minority and the Office of Mufti in Western Thrace in Greece, and to the Greek minority and the Patriarchate in Turkey. In almost a century from Lausanne, the demands of the parties have sometimes transformed based on the conditions of the time and sometimes been preserved. The demands of the parties regarding solving the problems have been transferred to the people in power directly and indirectly. The demand repertoire of the patriarchate emerged from the narrowing of the political, legal and religious role of the institution during the imperial period, to a single religious function during the construction of Lausanne. During the Republican period, the parties witnessed historical breakdowns such as the Exchange Convention, the Citizen, speak Turkish! campaign, the 1934 Trakya events, the incident of the Twenty Classes, 1942 Wealth Tax, 6/7 September 1955 Riots, the expulsion of Istanbul Greeks in 1964. Dimitrios era, who took office as the successor of Patriarch Athenagoras, a graduate of Heybeliada and who witnessed the last two of these events, was relatively quiet and dull. However, the repair of the Patriarchate building in the last years of the Dimitrios period, the eventful United States trip and the siege of the Patriarchate building by the ultranationalist Turks were widely covered in national and international media. It has been observed how quickly the perception of security and threat of the interlocutors transforms in the face of the current political events, and how quickly they build deep concerns and insecurity



Keywords
Greek Orthodox Patriarch of the Phanar, Dimitrios, Demand Repertoire, Western Thrace