INTERNATIONAL JOURNAL OF SOCIAL HUMANITIES SCIENCES RESEARCH (JSHSR)

MİR CELAL PAŞAYEV’İN SANATÇI KİŞİLİĞİ VE EDEBİ FAALİYETLERİ
(ARTISTIC PERSONALITY AND LITERATURE ACTIVITIES OF MIR JALAL PASHAYEV )

Author : Ayvaz MORKOÇ    
Type :
Printing Year : 2022
Number : 81
Page : 355-371
    


Summary

Azerbaycan edebiyatında satirik ve mizahi söyleyiş tarzına sahip eserleriyle dikkat çeken Mir Celal Paşayev, hikaye, roman ve edebiyat tarihi sahalarındaki çalışmalarıyla tanınmaktadır. 1908 yılında Güney Azerbaycan’da dünyaya gelen Mir Celal’in ailesi daha sonra Kuzey Azerbaycan’a göç ederek Gence’ye yerleşmiştir. 1933 yılından başlayarak 1978 yılına kadar 45 yıl üniversite hocası olarak vazifesini sürdürürken “Azerbaycan edebiyatı” bölümünde görevler üstlenir. İlk eserlerinden itibaren toplumsal problemleri eleştirel bakış açısıyla ele alan Mir Celal okuyucu tarafından yetenekli yazar ve ilim adamı olarak tanınır. Azerbaycan toplumunda köklü değişiklikleri yansıtan hikaye ve romanlar kaleme alır. İlmi monografik incelemelerin dışında makale ve gazete yazıları yayımlar. Ciddi birer araştırmanın ürünü olan ve üniversitelerde ders kitabı olarak okutulan eserler yazar. Çok yönlü yetenekleri arasında başarılı hikayeciği ile dikkat çeken Mir Celal, Azerbaycan edebiyatında hikaye türünün gelişip kökleşmesinde çaba harcamıştır. O, eserlerinde modernizme sıcak bakan, yenileşen insan suretleri oluşturmuştur. Azerbaycan kadınlarının medeni uyanışını anlatmıştır. Eğitimsiz olduğu halde kendini geliştirip cehaletten kurtulan kadınları hikaye karakteri haline getirmiştir. Özgün nesir üslubu oluşturan Mir Celal’in eserlerinde 20. Yüzyıl başlarından itibaren Azerbaycan Türkçesinde görülen köklü değişimler, yabancı etkiler, sosyal ve siyasi gelişmeler, gelenek ve görenekler takip edilebilmektedir. Sanatın kişiye özgü değişik nitelikleri olduğunu göz ardı etmeyerek bu alanda başarılı eserler kaleme almıştır. Yazarın bilimsel nitelik taşıyan teorik eserlerinde önemli temsilcilere ve problemlere öncelik verdiği görülür. Mir Celal’in edebiyatta estetik yaratıcılığın teorik problemlerini, sanatkarlık meselelerini, metot ve üslup konularını öncelikle ele aldığı anlaşılmaktadır. Kanaatimizce edebiyat sahasında önemli çalışmalar yapmış ve silinmez izler bırakmış Mir Celal Paşayev Türk dünyasında tüm yönleriyle eksiksiz biçimde tanıtılıp öğretilmelidir.



Keywords
Mir Celal, Azerbaycan edebiyatı, roman

Abstract

Drawing attention with his satirical and humorous works in Azerbaijani literature, Mir Jalal Pashayev is known for his works in the areas of story, novel and history of literature. The family of Mir Jalal was born in South Azerbaijan in 1908. He later moved to Northern Azerbaijan and settled in Ganja. During the period between 1933 and 1978, Mir Jalal continued to work as a university lecturer for 45 years and has undertaken tasks in the "Azerbaijani literature" department. Mir Jalal dealt with social problems with a critical point of view beginning with his first works and he is recognized by the readers as a talented writer and scientist. He writes stories and novels that reflect fundamental changes in Azerbaijani society. In addition to scientific monographic studies, he published articles and newspaper columns. He produced works that are the output of serious research and are taught as textbooks in universities. Mir Jalal, who draws attention with his successful storytelling among his versatile talents, demonstrated an effort to develop and take strong roots in Azerbaijani literature. In his works, he created regenerative human images that are novelle to modernism. He described the civilized awakening of Azerbaijani women, who live by their labor and great efforts. He turned the women who, though being uneducated, improved themselves and got rid of ignorance, into the characters of his stories. In his works, Mir Jalal created an original prose style and the radical changes, foreign influences, social and political developments, traditions and customs that are seen in Azerbaijani Turkish since the beginning of the 20th century can be observed. He has written successful works in this field by not ignoring that art has different personal qualities. It is seen that the author gives priority to important representatives and problems in his scientific theoretical works. It is understood that Mir Jalal primarily deals with the theoretical problems of aesthetic creativity, issues of artistry, method and style in literature. Having made important studies in the field of literature and left indelible traces, we think that Mir Jalal Pashayev should be introduced and taught in all aspects of the Turkish world



Keywords
Mir Jalal, Azerbaijani literatüre, novel