INTERNATIONAL JOURNAL OF SOCIAL HUMANITIES SCIENCES RESEARCH (JSHSR)

BİSMİL (DİYARBAKIR) AĞZINDA ARKAİK SÖZLER
(THE ARCHAIC WORDS IN BİSMİL (DİYARBAKIR) DIALECT )

Author : Ahmet BAŞKAN  & Erdost ÖZKAN  
Type :
Printing Year : 2017
Number : 11
Page : 537-540
1194    937


Summary

Bir dilin eski dönemleri içerisinde var olup günümüzde kullanımdan düşmüş olan sözcükleri arkaik ifadesi ile karşılanmaktadır. Arkaik sözler, bir dilin tarihî değişim ve gelişiminin belirlenmesine yardımcı olur. Ayrıca, bu sözler tarihî seyir içerisinde dili her anlamda yaşayan bireylerin toplumsal, kültürel hayatları ile başka dil ve kültürlerle etkileşimlerine dair ipuçları sunar. Bu çalışmada Bismil Ağzı’nda (Başkan, 2012) tespit edilen arkaik söz varlığı, Eski ve Orta Türkçe dönemlerini yansıtan başlıca eserlerden on üç tanesi ile karşılaştırılmış ve belirlenen on üç (13) arkaik sözcük alfabetik biçimde sıralanarak değerlendirilmiştir. Bu sözcüklerin hangi eserde, ne şekilde yer aldığı da ayrıca belirtilmiştir. Böylece, ölçünlü dile erişememiş veya ses değişimlerine uğrayarak erişebilmiş bu sözcüklerin tarihsel izlencesi de gösterilmeye çalışılmıştır. Böylelikle, Türkçenin zengin söz varlığının ortaya konması ve Türkçenin köklerinin derinliğine ilişkin bir bilinç oluşturulmasının sağlanması amaçlanmıştır.



Keywords
Ağız Araştırmaları, Türkiye Türkçesi Ağızları, Bismil Ağzı, Arkaik, Söz Varlığı.

Abstract

The words which are included in a language’s earlier times and have fallen out of use are covered as archaic expressions. Archaic words help determine historical change and development of a language. Moreover, these words offer clues on social and cultural lives of individuals living language in every sense within historical process and their interaction with other languages and cultures. In this study, archaic vocabulary detected in Bismil Dialect (Başkan, 2012) were compared with thirteen (13) of major works that reflect Old and Middle Turkish periods and identified thirteen (13) archaic words have been evaluated alphabetically. Also, it was indicated in which works and in what way these words takes place. Thus, historical syllabus of these words which were not able to access standard language or which could reach by going through phonetic changes were shown. Hereby, it is aimed to demonstrate the rich vocabulary of Turkish language and form an awareness on the depth of Turkish language roots.



Keywords
Works of Dialect, Turkey Turkish Dialects, Bismil Dialect, Archaic, Vocabulary.