Plastik Sanatlarda Akademik Yayın Olarak Deneme Türü Üzerine
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.17012524Anahtar Kelimeler:
Sanat eğitimi, sanatçı-akademisyen, Deneme, Yapay Zekâ, insan-merkezli yaratıcılıkÖzet
Bu çalışma, Türkiye’de sanat ve üniversite ilişkisinde belirginleşen epistemik çatışmayı, sanatçı-akademisyenin akademik yayın faaliyetinin mevcut ölçme-değerlendirme sistemleriyle ilişkisi üzerinden incelemektedir. Söz konusu çatışmanın belirlenip tanımlanmasıyla, plastik sanatların duyusal, sezgisel, örtük (tacit) bilgi ve keşfe dayalı yapısının yazılı olarak yeniden-ifade edilmesi veya aktarımında deneme türünün yaratıcı bir akademik faaliyet olarak potansiyeli ele alınmıştır. Bu bakımdan deneme türünün; Orta Çağ’da bilginin sivilleşmenin, fotoğrafın karşısında izlenimciliğin, akademizm ve kiç’in karşısında avangart hareketlerle belirginleşen kalıp-kırıcı örnekleri takiple, günümüz yapay zekâ modellerinin etkisiyle yeniden sorgulanır hale gelen sanat ve yaratıcılık ekseninde insan-merkezli ve ölçekli yaratıcılık ve anlamın akademik ifadesi olarak niteliği ve önemi tartışılmaktadır.
Referanslar
Adorno, T. W. (2015). Edebiyat Yazıları (S. Yücesoy & O. Koçak, Çev.; 4. Baskı). Metis Yayınları.
Aşık, B. (2023). Dante Alighieri’nin İlahi Komedya’sı ve Michel de Montaigne’in Denemeler’i özelinde Orta Çağ’dan Rönesans’a bireyselleşme süreci [Yayınlanmamış Yükseklisans Tezi]. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi.
Bacon, F. (1620/2000). Novum organum (Lisa Jardine & Michael Silverthorne, Ed. & Çev.). Cambridge University Press.
Bauman, Z., & Lyon, D. (2020). Akışkan gözetim (E. Yılmaz, Çev.; 2. Baskı). Ayrıntı Yayınları.
Bourdieu, P. (2021). Homo academicus (N. Ökten, A. N. Kocasu & E. Gülbey, Çev.). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Broch, H. (1975). Notes on the problem of kitsch. Gillo Dorfles (Ed.), Kitsch: The World of Bad Taste içinde (s. 49–76). Universe Books.
Cartwright, M. (2022). Impressionism. In World History Encyclopedia. https://www.worldhistory.org/ Impressionism
Descartes, R. (1637/2020). Yöntem üzerine konuşma (M. Erşen, Çev.). İş Bankası Kültür Yayınları.
Descartes, R. (1641/2011). İlk felsefe üzerine meditasyonlar (A. Yardımlı, Çev.). İdea Yayınevi.
Feyerabend, P. (2017). Yönteme karşı (E. Başer, Çev.; 3. Baskı). Ayrıntı Yayınları.
Foucault, M. (2011). Bilginin arkeolojisi (V. Urhan, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
Gaukroger, S. (2001). Francis Bacon and the transformation of early-modern philosophy. Cambridge University Press.
Greenberg, C. (1939/1989). Art and culture: Critical essays. Beacon.
Hirsch, R. (2018). Seizing the light: A history of photography. McGraw-Hill.
Hockney, D., Gayford, M. (2017) Resmin Tarihi: Mağaradan Bilgisayar Ekranına (Çev: M. Haydaroğlu). Yapı Kredi.
Kenny, A. (2007). A new history of Western philosophy: Philosophy in the modern world. (Vol. 4), Oxford University Press.
Knorr-Cetina, K. (1999). Epistemic cultures: How the sciences make knowledge. Harvard University Press. https://doi.org/10.4159/9780674039681
Latour, B., & Woolgar, S. (1979). Laboratory life: The social construction of scientific facts. Sage Publications.
Museum of Modern Art. (t. y.). Dada: A catalyst for creativity. https://www.moma.org/collection/terms/ dada/a-catalyst-for-creativity
Montaigne, M. de. (1580/2019). Denemeler (S. Gürses, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
Panofsky, E. (1991). Perspective As Symbolic Form. Zone Books.
Pasquinelli, M. (2016). Abnormal encephalization in the age of machine learning. e-flux Journal, 75. https://www.e-flux.com/journal/75/67133/abnormal-encephalization-in-the-age-of-machine-learning
Pasquinelli, M. (2019). Three thousand years of algorithmic rituals: The emergence of AI from the computation of space. e-flux Journal, 101. https://www.e-flux.com/journal/101/273221/three-thousand-years-of-algorithmic-rituals-the-emergence-of-ai-from-the-computation-of-space
Pasquinelli, M. (2023). The eye of the master: A social history of artificial intelligence. Verso Books.
Plant, S. (1992). The most radical gesture: The Situationist International in a postmodern age. Routledge.
Sorell, T. (1991). Descartes: A very short introduction. Oxford University Press.
Stanford Encyclopedia of Philosophy. (2019). Michel de Montaigne. E. N. Zalta (Ed.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy. https://plato.stanford.edu/entries/montaigne/
Teller, R. J. (Yönetmen). (2013) Tim’s Vermeer [Film]. Sony Pictures Classics.
Walter, Y. (2025). Artificial influencers and the dead internet theory. AI & Society, 40, 239–240. https://doi.org/10.1007/s00146-023-01857-0
Xiao, T., & Zhu, J. (2025). Foundations of large language models. arXiv preprint. https://arxiv.org/abs/ 2501.09223
YÖK [Yükseköğretim Kurulu] (2025). Yükseköğretim İstatistikleri 2025. https://istatistik.yok.gov.tr/
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
