Kamu Yönetiminde Performans Odaklı Yaklaşımlar: Best Value (En İyi Değer) Yaklaşımı ve Türkiye’de Yerel Yönetimlere Uygulanabilirliği
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.17012462Anahtar Kelimeler:
Best Value, Performans Yönetimi, Kamu Yönetimi, Yerel Yönetimler, Kamu DeğeriÖzet
Bu çalışma, kamu yönetiminde performans odaklı reformlar bağlamında geliştirilen Best Value (En İyi Değer) yaklaşımını, Birleşik Krallık-İngiltere örneğinde inceleyerek Türkiye’de yerel yönetimlere uygulanabilirliğini tartışmaktadır. 1980’lerden itibaren Yeni Kamu İşletmeciliği (NPM), Toplam Kalite Yönetimi (TKY), Stratejik Yönetim ve Balanced Scorecard (Dengeli Performans Karnesi) gibi yaklaşımlarla güçlenen performans kültürü, Best Value modelinde stratejik planlama, sürekli iyileştirme, hesap verebilirlik ve vatandaş odaklılık ilkeleriyle bütünleştirilmiştir. Bu araştırma, yorumlayıcı nitel tasarım çerçevesinde, yasa metinleri, politika belgeleri, denetim raporları ve akademik literatürün doküman incelemesi yoluyla analiz edilmesine dayanmaktadır. Araştırmadaki bulgular, İngiltere’de Best Value’nun başlangıçta hizmet kalitesi ve etkinliği artırma yönünde ivme kazandırdığı, ancak merkeziyetçi denetim baskısı, yerel farklılıkların gözetilmemesi, veri güvenilirliği sorunları ve yüksek maliyetler gibi sınırlılıklar nedeniyle sürdürülebilirliğinin zayıfladığını göstermektedir. Türkiye açısından modelin uygulanabilirliği, benzer merkeziyetçi idari yapı, kurumsal kapasite farklılıkları, maliyet yükü ve vatandaş katılım kültüründeki sınırlılıklar dikkate alındığında hem fırsatlar hem de riskler içermektedir. Başarılı bir uyarlama veya uygulama için merkezi standartlar ile yerel esnekliğin dengelenmesi, güvenilir veri yönetimi altyapısının kurulması, kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi, vatandaş katılımının kurumsallaştırılması ve maliyet-fayda dengesinin sağlanması kritik koşullar olarak belirlenmiştir. Çalışma, performans odaklı reformların yalnızca teknik araçlarla değil, yönetişim dengesi, aktörler arası güven ilişkileri ve mali sürdürülebilirlik boyutlarıyla birlikte ele alınması gerektiğini vurgulamakta ve reform yapıcılara stratejik öneriler sunmaktadır.
Referanslar
Anzsog (2020). Has New Public Management Improved Public Services? https://anzsog.edu.au/research-insights-and-resources/research/has-new-public-management-improved-public-services/
Audit Commission (1998). Consultation on Local Authority Performance Indicators, London: Audit Commission.
Audit Scotland (2020). Best Value. https://www.audit-scotland.gov.uk/our-work/best-value
Bowen, G. A. (2009). Document Analysis As a Qualitative Research Method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40.
Boyne, G. (1997). Comparing the Performance of Local Authorities: An Evaluation of the Audit Commission Indicators, Local Government Studies, 23(4), ss.17-43.
Boyne, G. (1999), “Introduction: Processes, Performance and Best Balue in Local Government”, Local Government Studies, 25(2), ss. 1-15.
Boyne, G. & Gould–Williams, J. & Law, J. & Walker, R. (2002), “Plans, Performance Information and Accountability: The Case of Best Value”, Public Administration, 80(4), ss. 691-710.
Bryson, J. & George, B. (2020). Strategic Management in Public Administration. Oxford Research Encyclopedia of Politics. https://oxfordre.com/politics/view/10.1093/acrefore/9780190228637.001.0001/acrefore-9780190228637-e-1396.
Carter N. & Bryant-Lukosius D. & DiCenso A. & Blythe J. & Neville AJ. (2014). The Use of Triangulation in Qualitative Research. Oncol Nurs Forum. 2014 Sep;41(5):545-7. doi: 10.1188/14.ONF.545-547. PMID: 25158659.
Chen, S. H. (2013). Exploring the Use of Performance Information in Municipal Governments-Modeling from the Two-Stage Heckman Selection Estimation. Soochow Journal of Political Science, 31(2), 139.
Communities and Local Government (2006). The Long-Term Evaluation of the Best Value Regime: Final Report. https://www.bipsolutions.com/docstore/pdf/14946.pdf
Coşkun, S. (2011). Stratejik Yönetim ve Toplam Kalite Yönetimi: Benzerlikler, Farklılıklar ve Kamu Yönetimi için Çıkarımlar. Amme İdaresi Dergisi, 44(2), 43-69.
Çetin, S. (2008). İngiltere’de “En İyi Değer” Rejimi ve Denetim Sistemi. Sayıştay Dergisi, (68), 47-63.
Demirkaya, Y. (2006). The Changing Management of Local Governments Under New Labour in England: Best Value Policy. Public Administration and Management, Volume:11, Number:2, ss. 44-74.
Demirkaya, Y. (2007). Performance Review and Best Value: Emergences from the Implementatıon of the New System. Öneri Dergisi, 7(27), 209-216.
DETR- Department of the Environment, Transport and the Regions (1997). Criteria for Project Selection. London: DETR.
DETR- Department of the Environment, Transport and the Regions (1998a). Modernising Local Government: Improving Local Services through Best Value. London: DETR.
DETR- Department of the Environment, Transport and the Regions (1998b). Modern Local Government: In Touch with the People, Cm 4014. London: The Stationary Office.
DETR- Department of the Environment, Transport and the Regions (1999a). Circular 10/99 Local Government Act 1999: Part I, Best Value. London: DETR.
DETR- Department of the Environment, Transport and the Regions (1999b). Implementing Best Value: A Consultation Paper on Draft Guidance. London: DETR.
DPT (2006). Kamu İdareleri İçin Stratejik Planlama Kılavuzu. Ankara: T.C. Başbakanlık
Ferreira, P. & Diniz, F. (2004). Total Quality Management and Public Administration–The Case of Vila Real Town Hall. 44th Congress of the European Regional Science Association: "Regions and Fiscal Federalism", 25th - 29th August 2004, Porto, Portugal
Gadenne, D. & Sharma, B. (2009). Balanced Scorecard Implementation in the Public Sector: Lessons Learnt in A Large Local Government Authority. In Proceedings of Accounting and Finance Association of Australian and New Zealand Conference(pp. 1-25). Accounting and Finance Association of Australia and New Zealand.
Geddes, Mike & Martin, Steve (2000). The Policy and Politics of Best Value: Currents, Crosscurrents and Undercurrents in the New Regime. Policy & Politics, 28(3), ss. 379-395.
Genç, F. N. & Karaca, Y. (2021). İngiltere’de Yerel Yönetimlerin İdari ve Mali Yapısı. Ed. Çiğdem Akman- İbrahim Attila Acar, Dünyada Yerel Yönetimler ve Mali Yapıları. Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara.
Gruening, G. (2001). Origin and Theoretical Basis of New Public Management. International Public Management Journal, 4(1), 1-25.
Hood, C. (1991). A Public Management for All Seasons?. Public Administration, 69(1), 3-19.
Jansen, E. P. (2008). New Public Management: Perspectives on Performance and the Use of Performance Information. Financial Accountability & Management, 24(2), 169-191.
Kakouris, A. P. (2014). Service Quality in New Public Management. In Encyclopedia of Quality of Life and Well-Being Research (pp. 5849-5854). Springer, Dordrecht.
Kaplan, R. S., & Norton, D. P. (1996). Balanced Scorecard. In Das Summa Summarum des Management: Die 25 wichtigsten Werke für Strategie, Führung und Veränderung (pp. 137-148). Wiesbaden: Gabler.
Kaplan, R. S., & Norton, D. P. (2005). The Balanced Scorecard: Measures that Drive Performance (Vol. 70, pp. 71-79). Boston, MA, USA: Harvard Business Review.
Labour Party (1997). New Labour: Because Britain Deserves Better, Manifesto. 1997: Labour Party.
Lahdili, N., Önder, M., & Nyadera, I. N. (2024). Artificial Intelligence and Citizen Participation in Governance: Opportunities and Threats. Amme İdaresi Dergisi, 57(3), 202-229.
Leblebici, D. N. & Ömürgönülşen, U. & Aydın, M. D. (2001). Yeni Kamu İşletmeciliği Yaklaşımında Önemli Bir Araç Toplam Kalite Yönetimi. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(1), 123–135.
Local Government and Housing Act (1989). Local Authority Members, Officers, Staff and Committees etc. https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1989/42/contents,
Madsen, D. Ø. (2025). Balanced Scorecard: History, Implementation, and Impact. Encyclopedia, 5(1), 39.
Martin, S. (1999). Learning to Modernise: Creating the Capacity to Improve Local Services. Public Policy and Administration, 14, 3, ss. 54–66
Martin, S. (2000). Implementing ‘Best Value’: Local Public Services in Transition. Public Administration, 78(1), ss. 209-227.
Martin, S. & Boaz, A. (2000). Public Participation and Citizen-Centred Local Government: Lessons from the Best Value and Better Government for Older People Pilot Programmes. Public Money & Management, 20(2), ss. 47-54.
Myers, M. D. (2019). Qualitative Research in Business and Management. Sage Publications.
Nour, M. A. (2018). Implementation of Total Quality Management (TQM) in Public Organizations: A Review. Jahangirnagar Journal of Administrative Studies, Department of Public Administration, 11, 1-15.
Ozan, M. S. (2022). Stratejik Yönetim Kapsamında En İyi Değer (Best Value) Yaklaşımı: Türkiye’de Yerel Yönetimlere Uygulanabilirliği (Doktora tezi). İnönü Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Önder, M., Gümgüm, Y. S. U., & Aydın, G. (2019). Dengeli Karne Kartı Yöntemi Kullanılarak Kamu Yöneticisi Yetiştirme Kriterlerinin Belirlenmesi. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 33(46), 123-144.
Önen, S. M. & Eken, İ. (2016). Yerel Yönetimler Üzerinde Uygulanan İdari Vesayet Yetkisinin İrdelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 15(56), ss. 216-234.
Özgür, H. (2004). Kamu Örgütlerinde Stratejik Yönetim. Çağdaş Kamu Yönetimi II, 207-254. Nobel Yayın Dağıtım
Rohm, H. (2014). Improving Government Performance Using the Balanced Scorecard to Plan and Manage Strategically. https://balancedscorecard.org/wp-content/uploads/2019/09/BSI-improving-government-performance.pdf
Sinha (2023). Public Sector Governance: The Potential of the Balanced Scorecard Framework. https://medium.com/%40pritamkumarsinha/public-sector-governance-the-potential-of-the-balanced-scorecard-framework-7de8a0ea9aa8
T.C. Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2012). Stratejik Yönetim Süreçlerinde Paydaş Anketi Hazırlama ve Uygulama. http://www.sp.gov.tr/upload/Sayfa/18/files/Paydas_Anketleri_Rehber.pdf
T.C. Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2014). Vatandaş Karnesi. http://www.sp.gov.tr/upload/xSpKutuphane/ files/Dvsdk+Vatandas_Karnesi.pdf
UCL UK (2021). What is Best 'Value'? – Daniel Miller. https://www.ucl.ac.uk/anthropology/people/academic-and-teaching-staff/daniel-miller/what-best-value
US Department of Labor (2025). Government Performance and Results Act (GPRA). https://www.dol.gov/agencies/eta/performance/goals/gpra
Üstüner, Y., & Coşkun, S. (2004). Quality Management in the Turkish Public Sector: A Survey. Public Administration and Development: The International Journal of Management Research and Practice, 24(2), 157-171.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
