KKTC ve Türkiye Cumhuriyeti Hukukunda Yasal ve İradi Mirasçılığın Karşılaştırılması

Özet

Bu çalışma, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) ve Türkiye Cumhuriyeti hukuk sistemlerinde mirasçılığın kazanılması ve kaybedilmesi süreçlerini karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Miras hukuku, bireyin ölümünden sonra malvarlığının kimlere, hangi yöntemlerle ve hangi şartlar altında intikal edeceğini düzenleyen temel bir özel hukuk alanıdır. Araştırmada, mirasçılığın iki temel şekilde ortaya çıktığı görülmektedir: yasal mirasçılık ve iradi mirasçılık. Yasal mirasçılık, kanunun öngördüğü sıralamaya göre belirlenen kişilere terekenin intikalini sağlarken; iradi mirasçılık, miras bırakanın iradesiyle, özellikle vasiyetname gibi ölüme bağlı tasarruflarla şekillenmektedir.

Çalışmada, KKTC ve Türk hukukunda mirasçıların dereceleri, sağ kalan eşin miras payı, saklı pay kurumu, mirasın paylaşılması, denkleştirme ve tenkis gibi konular ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Ayrıca, mirasçılığın kaybedilmesine yol açan hukuki sebepler de değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, miras bırakanı öldürme veya ona karşı ağır suç işleme, aile hukukundan doğan yükümlülüklerin ağır ihlali, vasiyetnameye yönelik hukuka aykırı müdahaleler ve mirastan feragat ya da ret halleri üzerinde durulmuştur. Elde edilen bulgulara göre, Türk Medeni Kanunu’na dayalı miras hukuku daha modern ve sistematik bir yapıya sahiptir. Buna karşılık, KKTC’de uygulanan Veraset ve Vasiyet Yasası’nın çeşitli yabancı hukuk sistemlerinden etkilenerek karmaşık bir yapıya büründüğü ve günümüz ihtiyaçlarına yeterince cevap veremediği tespit edilmiştir. Dolayısıyla KKTC hukukunda daha sade, güncel ve uygulanabilir bir düzenlemeye ihtiyaç duyulmaktadır. Çalışma, iki sistem arasındaki farklılıkların ve benzerliklerin ortaya konulmasıyla, miras hukukunun birey haklarını koruma ve toplumsal adaletin sağlanmasındaki işlevini ortaya koymayı amaçlamaktadır.