İlköğretim Matematik Öğretmenliği Adaylarının Yeni Nesil Matematik Sorularına İlişkin Metaforik Algıları
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.17795202Anahtar Kelimeler:
Yeni nesil matematik soruları, öğretmen adayı, metafor, matematik eğitimiÖzet
Son yıllarda, uluslararası sınavların etkisiyle matematik öğretiminde daha çağdaş ve beceri temelli yaklaşımlar benimsenmiştir. Türkiye’de PISA ve TIMSS sonuçları, eğitim politikalarının gözden geçirilmesini sağlamış ve 2023 Eğitim Vizyonu ile 21. yüzyıl becerilerine dayalı reformlar ön plana çıkarılmıştır.
Bu çerçevede, öğretmen adaylarının yeni nesil sorulara yönelik algılarını anlamak, eğitim sistemimizde yaşanan dönüşümleri değerlendirmek açısından önem arz etmektedir. Bu doğrultuda yapılan bu araştırma, öğretmen adaylarının yeni nesil sorulara ilişkin algılarını derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden olgu bilim deseni benimsenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Marmara Bölgesi’nde yer alan bir devlet üniversitesinin ilköğretim matematik öğretmenliği bölümünde öğrenim gören 152 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Veriler, katılımcılara “yeni nesil matematik soruları ... gibidir. Çünkü...” ifadesi ile yöneltilen açık uçlu sorunun yanıtları üzerinden toplanmış ve içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Verilerin analizinde benzer metaforlar tematik kategoriler altında sınıflandırılmıştır.
Araştırmada geçerli kabul edilen 103 farklı metafor belirlenmiş; bunlar 14 kavramsal kategori altında toplanmıştır. En sık karşılaşılan metaforlar “labirent” (f=13) ve “bulmaca” (f=13) olurken, bu metaforlar öğretmen adaylarının yeni nesil soruları genellikle çok aşamalı, karmaşık ve çözüm süreci bakımından dikkat gerektiren yapılar olarak algıladıklarını göstermektedir. Ayrıca “analitik düşünme”, “zekâ oyunu”, “sudoku”, “paragraf sorusu” gibi metaforlar da öğrencilerin zihinsel çaba gerektiren, düşündürücü sorularla karşılaştıklarını ifade etmektedir. Katılımcıların metaforlarının duyuşsal dağılımına bakıldığında; 74 tanesi olumlu, 52 tanesi olumsuz ve 26 tanesi nötr olarak sınıflandırılmıştır. Bu bulgu, öğretmen adaylarının yeni nesil sorulara genel olarak olumlu bir yaklaşım sergilediklerini ancak önemli bir kısmının da bu soruları zorlayıcı veya gereksiz bulduğunu ortaya koymaktadır.
Araştırma bulguları, öğretmen adaylarının yeni nesil matematik sorularına yönelik algılarının çeşitlilik gösterdiğini ortaya koymuştur. Katılımcıların çoğu bu soruları olumlu ve düşündürücü bulurken, bir kısmı zorlayıcı ve karmaşık olarak değerlendirmiştir. Bu nedenle, öğretmen yetiştirme programlarında beceri temelli sorulara yönelik farkındalık artırılmalı ve bu doğrultuda eğitim süreçleri yapılandırılmalıdır.
Referanslar
Akdeniz, B., Özdemir, B. G., & Taş, F. (2024). Ortaokul öğrencilerinin “yeni nesil matematik sorusu” kavramına ilişkin algılarının metafor yoluyla incelenmesi. International Eurasian Conference on Educational & Social Studies, (ss 155-170).
Ashcraft, M. H. (2002). Math anxiety: Personal, educational, and cognitive consequences. Current Directions in Psychological Science, 11(5), 181–185. https://doi.org/10.1111/1467-8721.00196
Ball, D. L., Thames, M. H., & Phelps, G. (2008). Content knowledge for teaching: What makes it special? Journal of Teacher Education, 59(5), 389–407. https://doi.org/10.1177/0022487108324554
Boaler, J. (2016). Mathematical mindsets: Unleashing students' potential through creative math, inspiring messages and innovative teaching. Jossey-Bass/Wiley.
Boyer, C. B., & Merzbach, U. C. (2011). A history of mathematics (3. bs.). Wiley.
Bransford, J. D., Brown, A. L., & Cocking, R. R. (2000). How people learn: Brain, mind, experience, and school (Genişletilmiş bs.). National Academy Press.
Breakspear, S. (2012), “The Policy Impact of PISA: An Exploration of the Normative Effects of International Benchmarking in School System Performance”, OECD Education Working Papers, No. 71, OECD Publishing. http://dx.doi.org/10.1787/5k9fdfqffr28-en
Çaldıran, Ü. G. (2022). Çevrimiçi öğrenme ortamlarında yeni nesil sorulara dayalı fen öğretimi yaklaşımının öğrencilerin akademik başarı ve bilimsel süreç becerilerine etkisi. [Yüksek lisans tezi]. (Yayın No. 767794), Bursa Uludağ Üniversitesi.
Çapar, M. C., & Ceylan, M. (2022). Durum çalışması ve olgubilim desenlerinin karşılaştırılması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 295-312. https://doi.org/10.18037/ausbd. 1227359
Çolak, Z. P. (2022). Matematik öğretmenlerinin beceri temelli sorulara yönelik algılayışları [Yüksek lisans tezi]. (Yayın No. 748330), Marmara Üniversitesi.
Devlin, K. (2000). The language of mathematics: Making the invisible visible. Macmillan.
Erdogan, A., Yazlik, O.D., & Erdik, C. (2014). Mathematics teacher candidates’ metaphors about the concept of “mathematics”. International Journal of Education in Mathematics, Science and Technology, 2(4), 289-299. http://hdl.handle.net/20.500.11787/2439
Eves, H. (1990). An introduction to the history of mathematics (6. bs.). Saunders College Publishing.
Güçlü, H., Özdemir, D., & Alıkçı, O. (2024). Matematik öğretmen adaylarının beceri temelli muhakeme sorularına yönelik bilişsel ve duyuşsal yeterlik boyutlarının incelenmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37(2), 676-707. https://doi.org/10.19171/uefad.1438886
Hembree, R. (1990). The nature, effects, and relief of mathematics anxiety. Journal for Research in Mathematics Education, 21(1), 33–46. https://doi.org/10.2307/749455
Hopkins, D., Pennock, A., Ritzen, J., Ahtaridou, E., & Zimmer, K. (2008). External evaluation of the policy impact of PISA (OECD Education Working Paper No. EDU/PISA/GB(2008)35/REV1). OECD. https://one.oecd.org/document/EDU/PISA/GB(2008)35/REV1/en/pdf
Kilpatrick, J., Swafford, J., & Findell, B. (Eds.). (2001). Adding it up: Helping children learn mathematics. National Academies Press.
Klein, J. (2004). Greek Mathematical thought and the origin of algebra (E. Brann, çev.). Dover Publications. (Original work published 1934)
Kline, M. (1972). Mathematical thought from ancient to modern times. Oxford University Press.
Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors we live by. University of Chicago Press.
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic Inquiry. Sage Publications.
Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018). Matematik dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). MEB.
Miller, M., Linn, R. L., & Gronlund, N. E. (2009). Measurement and assessment in teaching (10. bs.). Pearson Education.
OECD. (2019). PISA 2018 results (Volume I): What students know and can do. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/5f07c754-en
Russell, B. (1945). A history of Western philosophy. Simon & Schuster.
Schoenfeld, A. H. (1992). Learning to think mathematically: Problem solving, metacognition, and sense-making in mathematics. D. Grouws (Ed.), Handbook of research on mathematics teaching and learning içinde (s. 334–370). MacMillan.
Şad, S. N., & Aydın, Y. Ş. (2023). Ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin “yeni nesil soru” kavramına ilişkin algılarının metafor yoluyla incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 378–399. https://doi.org/10.17679/inuefd.1227962
Şeker, F., & Bağdat, O. (2023). Altıncı sınıf öğrencilerinin yeni nesil matematik problemlerine ilişkin metaforik algıları. Journal of Computer and Education Research, 11(22), 1062–1088. https://doi.org/10.18009/jcer.1359192
Ünsal, S., & Kaba, S. (2022). Beceri temelli soruların; özellikleri, öğretmene ve öğrenciye yansımaları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 30(2), 273-282. https://doi.org/10.24106/kefdergi.753717
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
