Evaluation of a Public Garden Project within the Framework of Public Open Space Design Criteria: The Case of Polatlı Nation Garden
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21150809Anahtar Kelimeler:
Kamusal açık alan, kamusal açık alan kalitesi, millet bahçesi, peyzaj tasarımı, tasarım değerlenedimesiÖzet
Kentleşme sürecinin hızlanmasıyla birlikte kamusal açık alanlar, kent sakinlerinin sosyal, rekreasyonel ve çevresel ihtiyaçlarının karşılanmasında önemli bir role sahip olmuştur. Son yıllarda Türkiye'de yaygınlaşan millet bahçeleri, farklı kullanıcı gruplarına hizmet eden çok işlevli kamusal açık alanlar olarak öne çıkmaktadır. Bununla birlikte, millet bahçelerine ilişkin çalışmaların büyük bölümü uygulama sonrası kullanıcı değerlendirmelerine odaklanırken, tasarım aşamasındaki projelerin kamusal açık alan tasarım ölçütleri çerçevesinde incelenmesine yönelik çalışmalar sınırlı kalmaktadır.
Bu çalışmanın amacı, Polatlı Millet Bahçesi projesini kamusal açık alan tasarım ölçütleri kapsamında değerlendirmek ve projede önerilen tasarım kararlarının kamusal mekân niteliğine katkı potansiyelini ortaya koymaktır. Araştırma kapsamında proje alanına ait vaziyet planları, tasarım paftaları ve mekânsal organizasyon kararları incelenmiştir. Çalışmada erişilebilirlik, işlevsel çeşitlilik, sosyal etkileşim, ekolojik sürdürülebilirlik ve mekânsal bütünlük olmak üzere beş temel değerlendirme ölçütü kullanılmıştır. Bulgular, projede önerilen yaya dolaşım sistemi ve çoklu erişim noktalarının erişilebilirliği desteklediğini, farklı yaş ve kullanıcı gruplarına yönelik rekreasyon alanlarının işlevsel çeşitliliği artırma potansiyeli taşıdığını göstermektedir. Ayrıca meydanlar, etkinlik alanları ve ortak kullanım mekânlarının sosyal etkileşimi destekleyebilecek nitelikte olduğu değerlendirilmiştir. Yağmur bahçeleri, su ögeleri ve bitkisel tasarım kararlarının ise ekolojik sürdürülebilirliğe katkı sağlayabilecek önemli bileşenler olduğu belirlenmiştir. Mekânsal organizasyonun bütüncül bir tasarım anlayışıyla kurgulanmış olması, projenin kamusal açık alan niteliğini güçlendiren bir unsur olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak Polatlı Millet Bahçesi projesinin, kamusal açık alan tasarım ölçütlerini büyük ölçüde karşılayan ve nitelikli bir kamusal mekân oluşturma potansiyeli taşıyan tasarım kararları içerdiği belirlenmiştir. Çalışmanın, millet bahçesi projelerinin uygulama öncesi değerlendirilmesine yönelik araştırmalara katkı sağlaması beklenmektedir.
Referanslar
Ahern, J. (2013). Urban landscape sustainability and resilience: The promise and challenges of integrating ecology with urban planning and design. Landscape Ecology, 28(6), 1203–1212. https://doi.org/ 10.1007/s10980-012-9799-z
Alpak, E. M., Düzenli, T., & Yılmaz, S. (2018). Kamusal açık mekânların kalitesi ve sosyal etkileşim üzerindeki etkileri. Journal of History Culture and Art Research, 7(2), 624–638. https://doi.org/ 10.7596/taksad.v7i2.1508
Bolund, P., & Hunhammar, S. (1999). Ecosystem services in urban areas. Ecological Economics, 29(2), 293–301. https://doi.org/10.1016/S0921-8009(99)00013-0
Carmona, M. (2019). Principles for public space design: Planning to do better. Urban Design International, 24(1), 47–59. https://doi.org/10.1057/s41289-018-0070-3
Carr, S., Francis, M., Rivlin, L. G., & Stone, A. M. (1992). Public space. Cambridge University Press.
Gehl, J. (2011). Life between buildings: Using public space. Island Press.
Jacobs, J. (1992). The death and life of great American cities. Vintage Books.
Jacobs, J. (2017). Büyük Amerikan şehirlerinin ölümü ve yaşamı (B. Doğan, Çev.; 3. bs.). Metis Yayınları. (Orijinal eser 1961 yılında yayımlanmıştır.)
Kaplan, H., & Öztürk, M. (2004). Engelliler, kamu mekânı ve engelsiz tasarım: Kamusal iç mekânlarda irdelenmesi için bir çerçeve. Planlama, 2(4), 67–74.
Lynch, K. (1984). Good city form. MIT Press.
Madanipour, A. (1996). Design of urban space: An inquiry into a socio-spatial process. John Wiley & Sons.
Mumcu, S., Yılmaz, S., & Düzenli, T. (2017). Açık mekânlardaki oturma donatılarının ve yerlerinin tasarımına ilişkin faktörler. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 7(15), 1–16. https://doi.org/10.16950/iujad.302048
Project for Public Spaces. (n.d.). What makes a successful place? https://www.pps.org/article/grplacefeat
Sağlık, A., Kelkit, A., Temiz, M., Sağlık, E., & Bayrak, M. İ. (2019). Millet bahçesi kavramı: Kahramanmaraş ili örneği. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (Özel Sayı), 11–30.
Şahin Körmeçli, P., & Uslu, A. (2021). Erişilebilirlik ve sosyal etkileşim ilişkisinin kamusal alanlarda değerlendirilmesi: Çukurambar Mahallesi örneği. Journal of Architectural Sciences and Applications, 6(2), 414–427. https://doi.org/10.30785/mbud.934288
Tekin, O., & Evren, M. B. (2024). Millet bahçelerinin mekânsal kalite düzeyinin değerlendirilmesi: Kırklareli Millet Bahçesi örneği. In Mimarlık, Planlama ve Tasarım Alanında Uluslararası Araştırmalar IX (ss. 701–721).
Tunca, C. (2020). İstanbul tarihi yarımada parklarının kentsel mekân kalitesi açısından değerlendirilmesi (Yüksek lisans tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi).
Uzgören, G., & Erdönmez, M. E. (2017). Kamusal açık alanlarda mekân kalitesi ve kentsel mekân aktiviteleri ilişkisi üzerine karşılaştırmalı bir inceleme.
Veitch, J., Timperio, A., Crawford, D., Abbott, G., Giles-Corti, B., & Salmon, J. (2013). Do features of public open spaces vary between urban and rural areas? Preventive Medicine, 57(5), 482–485. https://doi.org/10.1016/j.ypmed.2013.08.011
Whyte, W. H. (1980). The social life of small urban spaces. The Conservation Foundation.
Yazıcı, T., & Mumcu, S. (2022). Kentsel açık mekânların öteki kullanıcıları: Kadınlar. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 53, 379–390. https://doi.org/10.30794/ pausbed.1080191
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
