Yaygın Anksiyete Bozukluğu Üzerine Bir Derleme
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21150934Anahtar Kelimeler:
Yaygın Anksiyete BozukluğuÖzet
Bu derleme çalışmasında, yaygın anksiyete bozukluğunun kavramı, epidemiyolojisi, etiyolojisi ve tedavisinin tanımlanması hedeflenmektedir. Yaygın anksiyete bozukluğu, kişilerde sebebi bilinmeyen bir şekilde meydana gelen endişe ve kaygı durumuna yönelik hem fizyolojik hem psikolojik hem de bilişsel anlamda ortaya çıkan tepkilerdir. Kişilerde en az 6 ay boyunca meydana gelen olay veya durumlarına karşı fazla bir şekilde kaygı ve endişeyle birlikte kas gerginliği, uykuda bozulma, kolay bir şekilde yorulma ve öfkelenme, huzursuzluk, konsantre olmada zorlanma gibi durumlardan en az 3 tanesinin endişeyle beraber bulunmaktadır. Normal seviyede yaşanan anksiyete ile yaygın anksiyete bozukluğunu birbirinden ayıran nokta, yaygın anksiyete bozukluğunun hem devamlı hem yaygın hem de işlevsellikte bozulmalara sebebiyet vermektedir. Kişiler her türlü durum ve konu ile alakalı endişe ya da kaygı hissetmekte olup, meydana gelen bu belirtilerin şiddeti ise herkeste farklılık göstermektedir. Bu durumlar bazı insanlarda meydana gelen bu tepkiler kadınlarda erkeklere oranla 2 kat daha fazla görülmekle birlikte ergenlik döneminin sonlarında ya da genç yetişkinlik döneminde kendini göstermektedir. Bu bozukluğa neden olan etmenler arasında genetik faktörün, nörokimyasal faktörün, psikososyal faktörün ve çevresel faktörün etkisi bilinmektedir. Diğer bozukluklardan olan Panik Bozukluk ve Majör Depresyon, Yaygın Anksiyete Bozukluğu ile sık bir şekilde ortaya çıktığı bilinmektedir. Tedavisine bakıldığında ise, farmakolojik tedavi, bilişsel davranışçı terapi ve destekleyici terapinin etkisinden bahsedilmektedir.
Referanslar
Amerikan Psikiyatri Birliği. (1980). Ruhsal bozuklukların tanısal ve sayımsal el kitabı. (DSM-III). (3. Baskı). Washington, DC: Amerikan Psikiyatri Derneği.
Amerikan Psikiyatri Birliği. (1994). Ruhsal bozuklukların tanısal ve sayımsal el kitabı. (DSM-IV). (4. Baskı). Washington, DC: Amerikan Psikiyatri Derneği.
Amerikan Psikiyatri Birliği. (2013). Ruhsal bozuklukların tanısal ve sayımsal el kitabı. (DSM-5). (E. Köroğlu, Çev., 5. baskı). Hekimler Yayın Birliği.
Araz, O. (2022). Panik bozukluk, sosyal fobi ve yaygın anksiyete bozukluğu tanılı hastalarda beden duyumlarını abartma, belirti yorumlama, otomatik düşünceler ve fonksiyonel olmayan tutumlar arasındaki ilişkinin araştırılması [Tıpta uzmanlık tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi].
Balcıoğlu, İ. ve Ünsalver, B. (2006). Yaygın anksiyete bozukluğu: epidemiyoloji, prognoz ve farmakolojik olmayan tedaviler. Cerrahpaşa Tıp Dergisi, 37(3), 115-120.
Bandelow, B. ve Michaelis, S. (2015). Epidemiology of anxiety disorders in the 21st century. Dialogues in Clinical Neuroscience, 17(3), 327-335.
Borkovec, T. D., Ray, W. J. ve Stober, J. (1998). Worry: A cognitive phenomenon intimately linked to affective, physiological, and interpersonal behavioral processes. Cognitive Therapy and Research, 22(6), 561-576.
Borkovec, T. D. ve Ruscio, A. M. (2001). Psychotherapy for generalized anxiety disorder. Journal of Clinical Psychiatry, 62, 37-45.
Crocq, M. A. (2017). The history of generalized anxiety disorder as a diagnostic category. Dialogues in Clinical Neuroscience, 19(2), 107-116.
Çarboğa, G. (2021). Üniversite öğrencilerinde duygu düzenleme süreçleri, yaşantısal kaçınma ve yaygın anksiyete bozukluğu arasındaki ilişkilerin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi].
Ersöz, M. (2023). Yaygın anksiyete bozukluğu tanısı almış bireylerin psikodinamik açıdan kişilik organizasyonlarının incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Antalya Bilim Üniversitesi].
Etkin, A. ve Wager, T. D. (2007). Functional neuromaging of anxiety: a meta-analysis of emotional processing in PTSD, social anxiety disorder, and specific phobia. American Journal of Psychiatry, 164(10), 1476-1488.
Gourman, J. M. (2002). Treatment of generalized anxiety disorder. Journal of Clinical Psychiatry, 63, 17-23.
Göy, D. F. (2024). Yaygın anksiyete bozukluğu tanılı hastalarda kinürenin metabolitlerinin yürütücü işlevler ile ilişkisinin incelenmesi [Tıpta uzmanlık tezi, Sağlık Bilimleri Üniversitesi].
Hettema, J. M., Neale, M. C. ve Kendler, K. S. (2001). A review and meta-analysis of the genetic epidemiology of anxiety disorders. American Journal of Psychiatry, 158(10), 1568-1578.
Hettema, J. M., Prescott, C. A. ve Kendler, K. S. (2004). Genetic and environmental sources of covariation between generalized anxiety disorder and neuroticism. American Journal of Psychiatry, 161(9), 1581-1587.
Kayaş, F. (2025). Yaygın anksiyete bozukluğu tanısı alan hastalarda anksiyete düzeyi ile duygu düzenleme güçlüğü ve irrasyonel inançlar arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Çağ Üniversitesi].
Kessler, R. C. ve Wang, P. S. (2008). The descriptive epidemiology of commonly occurring mental disorders in the United States. Annu. Rev. Public Health, 29(1), 115-129.
Kocasaraç, Y. M. (2024). Yaygın anksiyete bozukluğu tanısı alan hastaların ilk tanı anlarında hastalık şiddetinin değerlendirilmesi. International Journal of Tokat Medical Sciences, 16(3), 97-103.
Kurada, N. (2025). Yaygın anksiyete bozukluğu hastalarında beş faktör modeli kişilik özelliklerinin bilişsel duygu düzenleme stratejileri ile ilişkisi [Tıpta uzmanlık tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi].
Leonard, K. ve Abramovitch, A. (2019). Cognitive functions in young adults with generalized anxiety disorder. European Psychiatry, 56(1), 1-7.
McLean, C. P., Asnaani, A., Litz, B. T. ve Hofmann, S. G. (2011). Gender differences in anxiety disorders: prevelance, course of illness, comorbidity and burden of illness. Journal of Psychiatric Research, 45(8), 1027-1035.
Mennin, D. S., Heimberg, R. G., Turk, C. L. ve Fresco, D. M. (2005). Preliminary evidence for an emotion dysregulation model of generalized anxiety disorder. Behaviour Research and Therapy, 43(10), 1281-1310.
Öz Bakılan, İ. (2024). Yaygın anksiyete bozukluğu tanısı olan hastalarda belirsizliğe tahammülsüzlüğün bağlanma biçimleriyle ilişkisinin araştırılması [Tıpta uzmanlık tezi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi].
Özcan, M., Uğuz, F. ve Çilli, A. S. (2006). Ayaktan psikiyatri hastalarında yaygın anksiyete bozukluğunun yaygınlığı ve ek tanılar. Türk Psikiyatri Dergisi, 17(4), 276-285.
Öztürk, M. ve Uluşahin, A. (2011). Ruh sağlığı ve bozuklukları. (11. Baskı). Nobel Tıp Kitapevleri.
Öztürk, M. ve Uluşahin, A. (2020). Ruh sağlığı ve bozuklukları. (16. Baskı). Nobel Tıp Kitapevleri.
Rickels, K. ve Rynn, M. A. (2001). What is generalized anxiety disorder? Journal of Clinical Psychiatry, 62, 4-14.
Robichaud, M. ve Dugas, M. J. (2018). Yaygın kaygı bozukluğu çalışma kitabı. (A. İtil, E. Bayraktar, Z. Özmeydan, E. Bayraktar ve Z. Özmeydan Çev.). Psikonet Yayınları.
Saviola, F., Pappaianni, E., Monti, A., Grecucci, A., Jovicich, J. ve De Pisapia, N. (2020). Trait and state anxiety are mapped differently in the human brain. Scientific Reports, 10(1), 1-11.
Sepet, B. (2024). Covid-19 pandemi öncesi ve covid-19 pandemi sonrası akdeniz üniversitesi tıp fakültesinde kanser tanılı hastaların yakınlarında yaygın anksiyete düzeylerinin kıyaslanması [Uzmanlık tezi, Akdeniz Üniversitesi].
Sevinçok, L. (2007). Yaygın anksiyete bozukluğunun nörobiyolojisi. Klinik Psikiyatri, 10(5), 3-12.
Terlizzi, E. P. ve Villarroel, M. A. (2020). Symptoms of generalized anxiety disorder among adults: United States, 2019. NCHS Data Brief, (378), 1-8.
Topçuoğlu, V. (2022). Anksiyete bozuklukları. Istanbul Kent University Journal of Health Sciences, 1(1), 38-40.
Toros, E. (2023). Yaygın anksiyete bozukluğunda mizofoni sıklığı [Tıpta uzmanlık tezi, Sağlık Bilimleri Üniversitesi].
Turk, C. L., Heimberg, R. G., Luterek, J. A., Mennin, D. S. ve Fresco, D. M. (2005). Emotion dysregulation in generalized anxiety disorder: A comprasion with social anxiety disorder. Cognitive Therapy and Research, 29(1), 89-106.
Tyrer, P. ve Baldwin, D. (2006). Generalised anxiety disorder. The Lancet, 368, 2156-2166.
Uzbay, T. İ. (2002). Anksiyetenin nörobiyolojisi. Klinik Psikiyatri, 1, 5-13.
Vural, C. D. (2018). Sosyal anksiyete bozukluğu ve yaygın anksiyete bozukluğu olan hastalarda zihin kuramı işlevlerinin karşılaştırılması [Uzmanlık tezi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi].
Yüksel, N. (Ed.). (2006). Ruhsal hastalıklar. (3. Baskı). MN Medikal & Nobel Tıp Kitabevi.
Zereyalp, M., Kurtoğlu, M. B. ve Boz, C. (2024). Yaygın anksiyete bozukluğunda çevrim içi yürütülen bilişsel ve davranışçı terapi: Bir olgu sunumu. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 11(1), 163-185.
Winston, A., Rosenthal, N. R. ve Pinsker, H. (2004). Destekleyici psikoterapiye giriş. (C. Kaptanoğlu, G. Güleç, A. Eşsizoğlu ve A. Maraş, Çev.). BAYT Bilimsel Araştırma Basın Yayın Tanıtım Ltd. Şti
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
