Halının Radyo Oyununda Ekfrasi̇s Olarak Yer Alması: ‘Kız Gördesi’ Örneği

Özet

Bu çalışma, sanat alanında disiplinlerarası etkileşimleri açıklamak için kullanılan göstergelerarasılık kavramı çerçevesinde, farklı sanat dalları arasında gerçekleşen bir aktarım biçimi olan ekfrasisi ele almaktadır. Ekfrasis, görsel bir sanat eserinin sözsel bir yapıt içinde betimleme yoluyla yeniden üretilmesini sağlayan göstergelerarası bir yöntem olarak değerlendirilir. Bu bağlamda çalışmanın odağını, Kız Gördesi adlı radyo oyununda Geleneksel Türk Sanatları ürünü olan Gördes halısının, sözsel ve işitsel bir anlatı içinde ekfrastik bir unsur olarak nasıl temsil edildiği sorusu oluşturmaktadır. Araştırmada, radyo oyununda yer alan halı betimlemeleri ekfrasis yöntemi temel alınarak gözlemlenmiş ve çözümlenmiştir. Çalışmanın kuramsal çerçevesi, göstergelerarasılık ve ekfrasis kavramlarının tanımı ve tarihsel gelişimi üzerinden oluşturulmuş; ardından radyo oyunu türü ile Kız Gördes halısının kültürel ve sanatsal özelliklerine ilişkin bilgiler sunulmuştur. Literatürde görsel sanatlar, yazın ve geleneksel sanatlar bağlamında ekfrasis odaklı çalışmalar bulunmakla birlikte, radyo oyunu türünde bir dokuma nesnesinin ekfrasis çerçevesinde ele alındığı bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu durum, araştırmanın özgünlüğünü ve alanyazına katkısını ortaya koymaktadır. “Kız Gördesi” adlı radyo oyununun basılı bir metnine ulaşılamamış; bu nedenle eser, yayımlandığı Storytell uygulamasından dinlenmiş, ardından temin edilen CD kaydı üzerinden metinleştirilmiştir. Çözümleme sürecinde, oyunun olay örgüsü kesitlere ayrılarak incelenmiş ve halının anlatı içindeki işlevi, betimleyici ve anlam kurucu yönleriyle değerlendirilmiştir. Bu yönüyle çalışma, geleneksel bir dokuma ürününün ses temelli bir anlatıda ekfrastik bir yapı olarak nasıl yeniden üretildiğini göstermesi bakımından önem taşımaktadır.