Fütürist İtalyan Sanatçıların Tiyatro Sahne Tasarımına Getirdiği Yenilikler: Fütürist Tiyatro Örneği

Yazarlar

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.22182432

Anahtar Kelimeler:

Fütürizm, Fütürist Tiyatro, Sahne Tasarım, Teknoloji

Özet

Yirminci yüzyılın başlarında, İtalyan Fütüristler, yeni bir sentezleyici ve teknolojik tiyatro biçimi üzerinde çalıştılar. 'Makineyi' ve dönemin yeni teknolojilerini yücelten Fütüristler, sanat biçimlerinin çoklu ortamlı bir yakınlaşmasını ve sanatın teknolojiyle birleşmesini hedeflediler. Tiyatro sahnelerini, hız, ışık, ses, mekanik hareket gibi teknik yapılarla zenginleştiren Fütürist sanatçılar, sahne tasarımında kurguladıkları dinamizmi öne çıkaran geometrik formlarla da etkileyici bir derinlik gerçekleştirirler. Sanatçıların, insan ve makine arasındaki diyalektiği görsel tasarımlarla bir tür deneyime taşıyan yöntemleri, tiyatro alanında da büyük değişimlerle kendini gösterir. Gerek sahne kostümlerinde gerek mekânda yapılan teknolojiye dayalı deneysel uygulamalar, makinenin ve endüstri çağının göstergesine dönüşür. Makine ve insan arasında yaratılan bu sentez, makinenin ve enerjinin bireye karşı hâkim gücünü radikal bir dille anlatır. Araştırma konusunda 20. yüzyılın başında Fütürist sanatçıların tiyatro tasarımlarına yaptığı katkılardan yola çıkarak, teknolojiyle birlikte değişen sahne dekorlarının ilk uygulama örnekleri incelenmiştir. Konuyla ilişkili kitaplardan, belgelerden, yayınlanmış tez, makale ve ders kitaplarından (Belge Araştırması) araştırma ve veri toplama yoluyla hazırlanan literatür taraması sonucu elde edilen bilgilerin odağında örnek göstrilen eserler analiz ve yorum yöntemiyle açıklanmıştır.  Makale çalışmasında Fütürist fikirlerin yaratıcısı ve kurucusu “Sentetik Fütürist Tiyatro: Bir Manifesto” manifestosunun yazarı Filippo Tommaso Marinetti (F.T. Marinetti) gibi önemli düşünce önderlerine bakış açısıyla, İtalyan Fütürist sanatçıların sahne tasarımlarının özelliklerini ve sanatsal boyutları araştırılmıştır.

Referanslar

Aliyazıcıoğlu, Ö. (2010). Fütürizmin sahne tasarımına getirdikleri. Yedi DEÜ GS Dergisi, (4), 17-28.

Antmen, A. (2010). 20. yüzyılda sanat akımları (2. baskı). Sel Yayınları.

Artun, A. (Ed.). (2022). Sanat manifestoları: Avangart sanat ve direniş (1. baskı) (K. Özsezgin, U. Kılıç, C. G. Elçin, M. Tüzel, E. Erbay, M. C. Anday, S. Eyüboğlu, E. Alkan ve N. Artun, Çev.). İletişim Yayınları.

Berghaus, G. (1998). Italian futurist theatre, 1909-1944. Oxford University Press.

Brockett, O. G. (2000). Tiyatro tarihi (2. baskı) (S. Dinçel, T. Sağlam, S. Çelenk, S. B. Öndül ve B. Güçbilmez, Çev.). Dost Kitabevi.

Cartia, C. (t.y.). La letteratura. https://chimera.roma1.infn.it/GIORGIO/futurismo/letterat.html (Erişim tarihi: 6 Ağustos 2026).

Corra, B. (1921). Teatro futurista sintetico. Istituto Editoriale Italiano Biblioteca Teatrale. https://www.onlinekitap.net.tr/oku.php?kitap.

Dixon, S. (2003). Futurism e-visited. Body, Space & Technology, 3(2). https://doi.org/10.16995/bst.222

Giovanni, L. (1989). La scène futuriste. Editions CNRS.

Groys, B. ve Bishop, C. (2009). Bring the noise: Futurism. Tate Etc., (16). https://www.tate.org.uk/tate-etc/issue-16-summer-2009/bring-noise.

Karakate, J. (2020). The emergence of the synthetic futurist theatre by Filippo Tommaso Marinetti. Journal of Siam Communication Arts Review, 19(2), 216-230. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/commartsreviewsiamu/article/view/248338

Mina Loy: Navigating the Avant-Garde. (2018). 5. Collision & Cittàbapini. https://mina-loy.com/chapters/courting-an-audience/5-collision-cittabapini

Özüaydın, U. G. (2006). 20. yüzyıl tiyatrosunda estetik düşünce. Mitos-Boyut Yayınları.

Parisi, V. (2026). Ivo Pannaggi: A “Muscovite from Marche” between mechanical art and constructivism. Arts, 15(6), 114. https://doi.org/10.3390/arts15060114

Prampolini, E. (1922). Manifesto della scenografia futurista. Der Futurismus. https://wepa.unima.org/en/enrico-prampolini/

Prampolini, E. (2003). Fütüristische Bühnenbildnerei. A. Candan (Ed.), Yirminci yüzyılda öncü tiyatro içinde. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.

Sitographics. (t.y.). Musica e file audio del futurismo. http://www.sitographics.it/musiche_futuriste.html.

Toepfer, K. (2019, 1 Temmuz). Pantomime in the 1920s: Futurist pantomime. https://karltoepfer.com/ 2019/07/01/pantomime-in-the-1920s-futurist-pantomime/

White, A. (2015). Italian futurism 1909-1944: Reconstructing the universe [Kitap/sergi incelemesi]. The Art Bulletin, 97(1), 104-107. https://doi.org/10.1080/00043079.2015.981477

White, J. J. (t.y.). Futurism. Encyclopedia Britannica. https://www.britannica.com/art/Futurism.

Yandyganova, N. (2018, 7 Haziran). 7 futurist theatre concepts and synthetic plays. Angry Fish Theatre. https://www.angryfishtheatre.com/single-post/2018/06/07/7-futurist-theatre-concepts-and-synthetic-plays.

YouTube. (t.y.). [Video]. https://www.youtube.com/watch?v=IC3KMbSkYNI

İndir

Yayınlanmış

31.08.2026

Nasıl Atıf Yapılır

Sepetçi, H., & Nezir, M. (2026). Fütürist İtalyan Sanatçıların Tiyatro Sahne Tasarımına Getirdiği Yenilikler: Fütürist Tiyatro Örneği. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 13(134), 1422–1434. https://doi.org/10.5281/zenodo.22182432