Yeşil ve Dirençli Kent Kimin İçin? Türkiye Bağlamında İklim Soylulaştırması ve Seçici Kentsel Hareketlilik
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23070355Anahtar Kelimeler:
İklim soylulaştırması, yeşil soylulaştırma, seçici kentsel hareketlilik, iklim uyumu, kentsel eşitsizlikÖzet
Kentlerde iklim risklerini azaltmaya yönelik yeşil altyapı ve dirençlilik yatırımları, çevresel koşulların yanı sıra konut piyasalarını ve yerleşim örüntülerini de değiştirebilmektedir. Bu çalışma, yeşil soylulaştırma (green gentrification), iklim soylulaştırması (climate gentrification) ve dirençlilik soylulaştırması (resilience gentrification) literatürlerinden hareketle iklim uyumunun Türkiye kentlerinde sınıfsal hareketliliği hangi mekanizmalar üzerinden yeniden düzenleyebileceğini incelemektedir. Kavramsal-analitik literatür incelemesine dayanan çalışmada, iklim uyumuyla üretilen çevresel yararların konut ve arazi piyasaları içinde seçici biçimde dağıldığı ileri sürülmektedir. İklim soylulaştırması bu amaçla seçici kentsel hareketlilik (selective urban mobility) olarak kavramsallaştırılmaktadır. Önerilen model üç bağlantılı mekanizmadan oluşmaktadır. Seçici çekim, güvenli ve korunan alanlara yönelik yüksek gelirli talebi açıklamaktadır. Seçici dışlama, bu alanlara giriş ve alanda kalma koşullarındaki sınıfsal farklılaşmayı göstermektedir. Riskin mekânsal aktarımı ise yer değiştiren nüfusla birlikte iklim maruziyetinin kent içinde yeniden dağılımını ifade etmektedir. Bu kavramsal çerçeve, uyum yatırımının yalnızca uygulandığı mahalledeki etkilerine odaklanmak yerine alana yönelen, alanda kalan, dışlanan ve başka mahallelere yerleşen nüfus gruplarını aynı çözümleme içinde değerlendirmeyi önermektedir. Böylece çevresel korumanın kent ölçeğindeki toplumsal ve mekânsal dağılımı izlenebilir hâle gelmektedir. Türkiye bağlamında konutun yatırım işlevi, proje odaklı kentsel dönüşüm, eşitsiz konut güvencesi ve koruma yatırımlarının parçalı dağılımı bu mekanizmaları güçlendirebilir. İnceleme, iklim uyumunun başarısının fiziksel riskteki azalmayla sınırlandırılamayacağını ortaya koymaktadır. Çevresel yarara erişim, yatırım sonrasında alanda kalabilme kapasitesi ve yerinden edilen hanelerin yöneldiği alanlardaki risk düzeyi de uyumun toplumsal sonuçları arasında değerlendirilmelidir.
Referanslar
Aksoy Khurami, E., & Özdemir Sarı, Ö. B. (2022). Trends in housing markets during the economic crisis and COVID-19 pandemic: Turkish case. Asia-Pacific Journal of Regional Science, 6, 1159–1175. https://doi.org/10.1007/s41685-022-00251-w
Anguelovski, I., Connolly, J. J. T., Cole, H., Garcia-Lamarca, M., Triguero-Mas, M., Baró, F., Martin, N., Conesa, D., Shokry, G., Pérez del Pulgar, C., Argüelles Ramos, L., Matheney, A., Gallez, E., Oscilowicz, E., López Máñez, J., Sarzo, B., Beltrán, M. A., & Martinez Minaya, J. (2022). Green gentrification in European and North American cities. Nature Communications, 13, Article 3816. https://doi.org/10.1038/s41467-022-31572-1
Anguelovski, I., Connolly, J. J. T., Pearsall, H., Shokry, G., Checker, M., Maantay, J., Gould, K., Lewis, T., Maroko, A., & Roberts, J. T. (2019). Why green “climate gentrification” threatens poor and vulnerable populations. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 116(52), 26139–26143. https://doi.org/10.1073/pnas.1920490117
Best, K., & Jouzi, Z. (2022). Climate gentrification: Methods, gaps, and framework for future research. Frontiers in Climate, 4, Article 828067. https://doi.org/10.3389/fclim.2022.828067
Çelik, Ö. (2023). The roles of the state in the financialisation of housing in Turkey. Housing Studies, 38(6), 1006–1026. https://doi.org/10.1080/02673037.2021.1928003
Emekci, S. (2021). How the pandemic has affected Turkish housing affordability: Why the housing running cost is so important. City, Territory and Architecture, 8, Article 4. https://doi.org/10.1186/s40410-021-00132-3
Gould, K. A., & Lewis, T. L. (2018). From green gentrification to resilience gentrification: An example from Brooklyn. City & Community, 17(1), 12–15. https://doi.org/10.1111/cico.12283
Keenan, J. M., Hill, T., & Gumber, A. (2018). Climate gentrification: From theory to empiricism in Miami-Dade County, Florida. Environmental Research Letters, 13(5), Article 054001. https://doi.org/10.1088/1748-9326/aabb32
Kuyucu, T., & Ünsal, Ö. (2010). ‘Urban transformation’ as state-led property transfer: An analysis of two cases of urban renewal in Istanbul. Urban Studies, 47(7), 1479–1499. https://doi.org/10.1177/ 0042098009353629
Williams, D. S., Balaban, O., Ilhan, A., Paker, H., Şahin, Ü., Sarıkoç Yıldırım, B., Turhan, E., Uncu, B. A., & Olazabal, M. (2022). A policy content analysis for evaluating urban adaptation justice in İstanbul. Environmental Science & Policy, 136, 476–485. https://doi.org/10.1016/j.envsci.2022.07.014
Yazar, M., Daloglu Cetinkaya, I., Iban, M. C., & Bilgilioglu, S. S. (2023). The green divide and heat exposure: Urban transformation projects in Istanbul. Frontiers in Environmental Science, 11, Article 1265332. https://doi.org/10.3389/fenvs.2023.1265332
Yazar, M., Hestad, D., Mangalagiu, D., Saysel, A. K., Ma, Y., & Thornton, T. F. (2020). From urban sustainability transformations to green gentrification: Urban renewal in Gaziosmanpaşa, Istanbul. Climatic Change, 160(4), 637–653. https://doi.org/10.1007/s10584-019-02509-3
Yazar, M., & York, A. (2023). Urban climate governance under the national government shadow: Evidence from Istanbul. Journal of Urban Affairs, 45(7), 1265–1281. https://doi.org/10.1080/07352166. 2021.1915151
Yeşilbağ, M. (2020). The state-orchestrated financialization of housing in Turkey. Housing Policy Debate, 30(4), 533–558. https://doi.org/10.1080/10511482.2019.1670715
Yorulmaz, E., & Kısar Koramaz, E. (2024). İklim soylulaştırması kırılganlık seviyesinin ölçülmesine yönelik bir yöntem önerisi [A proposal for a method to measure climate gentrification vulnerability]. Strategic Public Management Journal, 10(17), 1–22. https://doi.org/10.25069/spmj.1227518
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
